Het Drama van Harmelen
![Monument[en].](wpimages/wp0f10ac11.png)
Laatste update: 24 januari
Eric ons Zondagskind
Huidige bezoekers
href="http://www.twitter.com/hansfictoor"><img src="http://twitter-badges.s3.amazonaws.com/follow_me-a.png" alt="Follow hansfictoor on Twitter"/></a>href="http://www.twitter.com/hansfictoor"><img src="http://twitter-badges.s3.amazonaws.com/follow_me-a.png" alt="Follow hansfictoor on Twitter"/></a>
Begin 2008 was in mijn boek aan het schrijven en zocht via Internet naar informatie. Daardoor kwam ik via websites in contact met Edward Bary, Nico Spilt (Langs de Rails) en Cor de Rijke (Feyenoordse meesters). Gezamenlijk besloten deze heren op hun sites aandacht te besteden aan mijn boek en de latere ontwikkelingen over een op te richten monument. Door de acties was er al een boek verkocht, nog voordat het was gedrukt. Het boek kreeg in eerste instantie veel aandacht van de schrijvende pers en later rond 8 januari 2009 van de media. KRO, SBS6 en RTV Utrecht wilden me filmen en met me praten. Een kop in de krant ‘EEN MONUMENT VOOR EEN MACHINIST’ heeft velen aan het denken gezet over een monument voor de 93 slachtoffers. Mijn boek is mijn monument voor mijn vader en met hem voor alle slachtoffers. Er kwam ook belangstelling uit onverwachte hoek. Ik kwam met veel mensen in contact, ook met mensen die bij de hulpverlening hadden meegewerkt. Via de Stichts-Hollandse Historische Vereniging (SHHV) kwam de hernieuwde aandacht voor de treinramp terecht bij het Dorpsplatform Harmelen waarvan Ed Janson de voorzitter is. Deze op zijn beurt had weer contacten met de Gemeente Woerden en nam contact op met burgemeester Mr. H.W. Schmidt. De burgemeester, warm pleitbezorger en drijvende kracht en motor achter een op te richten monument vroeg het Dorpsplatform het idee verder uit te werken. De tijd was er nu blijkbaar wel rijp voor, want een eerder plan, 10 jaar geleden mislukte. Harmelen was toen nog een zelfstandige gemeente en Woerden voelde toen niets voor een monument. Eind september 2009 werd een werkgroep geformeerd, bestaande uit de voorzitter van de Stichts-Hollandse Historische Vereniging afd. Harmelen, iemand van de gemeente, iemand van NS en ProRail en de voorzitter van het Dorpsplatform zelf, Ed Janson. Uiteindelijk lag hiermee toch de weg open om te komen tot een fysiek monument, op gepaste afstand van de plaats des onheils. Samen met de gemeente zocht men naar een geschikt stukje gemeentegrond wat werd gevonden nabij het spoorviaduct de Putkop, op een paar honderd meter van de rampplek. Er was een Woerdense kunstenaar beschikbaar, Taeke de Jong, en er werd gezamenlijk besloten de namen van de slachtoffers op het monument op te nemen met de gedachte de slachtoffers uit de anonimiteit te willen halen. De NS stond aanvankelijk afwijzend tegen een monument langs de spoorbaan en wees op het al bestaande monument bij haar hoofdgebouw in Utrecht, dat speciaal als herdenkingsplaats voor alle nabestaanden van spoorwegongevallen is gecreëerd. Maar de ontwikkelingen gingen snel. Alle partijen werden het erover eens, dat een monument recht zal doen aan de slachtoffers en nabestaanden. De kunstenaar toog aan het werk en Ed Janson schreef een boek met de titel “De treinramp bij Harmelen 1962”. Er werden sponsoren gevonden (NS, Provinciale Waterstaat van Utrecht, Rabobank Rijn en Veenstromen, het VSB-Fonds Woerden, ProRail en plaatselijke aannemers) en ….ook wel héél belangrijk: de media kregen aandacht en berichtten er regelmatig over. Er werd een datum gekozen voor de onthulling van het monument: zondag 8 januari 2012, exact 50 jaar na dato.
8 januari 2012
Op uitnodiging van de Gemeente Woerden was ik op 8 januari 2012 bij de herdenking en de onthulling van het monument aanwezig. Al vroeg op deze zondagmorgen reed ik naar Harmelen vanwege de te verwachte grote toeloop van belangstellenden. Vooraf was aangekondigd, dat voor een aantal genodigden en direct betrokkenen voorafgaand een ontvangst plaats zou vinden in het voormalig restaurant De Putkop aan de Leidsestraatweg in Harmelen (tegenwoordig Het Wokpaleis). Uiteindelijk bleek iedereen welkom en de schatting is dat zo’n 500 mensen de onthulling en/of de bijeenkomst hebben bijgewoond. Onder de gasten waren ook president-directeur Bert Meerstadt van NS, president-directeur van ProRail, mevrouw Marion Gout van Sinderen en de Commissaris van de Koningin van Utrecht, Roel Robbertsen aanwezig. Burgemeester Schmidt verwelkomde in zijn openingstoespraak alle belangstellenden. Prof. mr. Pieter van Vollenhoven, oud voorzitter van de Spoorwegongevallenraad en later de Raad voor de Transportveiligheid hield in zijn toespraak een gloedvol betoog over de veiligheid op het spoor en de toegenomen professionalisering van de slachtofferhulp (per 1 februari 2005 is de raad opgevolgd door de Onderzoeksraad voor Veiligheid). Ook noemde hij nog eens nadrukkelijk de beperkingen van het ATB-systeem, in het bijzonder in het lage snelheidsgebied tot 40 km. “Laat dit monument een spiegel zijn, want er moet iets veranderen op het spoor”, stelde Van Vollenhoven. Hij noemde de bijeenkomst van vandaag een spiegel die we ons voorhouden om beter met veiligheid om te gaan. Hij was bijzonder blij met de initiatieven voor een herdenking en monument. “Dit monument is een voortreffelijk initiatief. Ik hoop, dat het een spiegel voorhoudt; want het spoorsysteem is verouderd en rood-lichtpassages zoals toen, komen nog altijd voor. Daar moet iets aan veranderen”, zei Pieter van Vollenhoven. En passant noemde hij de rood-lichtpassages (STS, stoptonend sein) in het recentere verleden, zoals in Eindhoven, Barendrecht en Amsterdam en de nog altijd veel te hoge score STS’en in het (dagelijkse) treinverkeer. Van Vollenhoven oogstte applaus met zijn toespraak. Voorzitter Ed Janson van het Dorpsplatform belichtte het belang van een blijvende herinnering aan een trieste gebeurtenis. Er zijn veel nabestaanden voor wie dit moment een belangrijke fase in hun leven kan ondersteunen en mogelijk afsluiten. Daarna werd het monument onthuld met het wegnemen van een doek dat over het beeldzuiltje was gehangen. Met een bloemenhulde en een kort stiltemoment waarbij de treinen op de hoofdbaan uit respect even stil stonden werd de plechtigheid afgesloten. In het restaurant wordt nagepraat. Worden contacten gelegd, adressen uitgewisseld. Op beeldschermen worden historische journaalbeelden vertoond. Na vijftig jaar is dit grootste treinongeval in de Nederlandse geschiedenis op gepaste wijze blijvend gemarkeerd.
Ik kom in gesprek met een collega van mijn vader, de man loopt met een stok en is inmiddels 93 jaar. Hij heeft naar me gezocht, hij moest en zou me vinden. Met tranen in zijn ogen vertelt hij mij dat hij eigenlijk in de cabine van mijn vader had moeten zitten. De dienst was een paar dagen daarvoor omgezet. Ik zie Piet nog lopen met z’n sigaartje, aardige vent. Je lijkt op hem. Ik wist niet dat mijn vader die dag de dienst van een ander had overgenomen. Voor de zekerheid heb ik navraag gedaan bij mijn zussen, die bevestigen dat het inderdaad het geval was.
De treinramp is nog lang niet vergeten….
Bronnen: Edward Bary, websites en media.
8 januari 2012
Op uitnodiging van de Gemeente Woerden was ik op 8 januari 2012 bij de herdenking en de onthulling van het monument aanwezig. Al vroeg op deze zondagmorgen reed ik naar Harmelen vanwege de te verwachte grote toeloop van belangstellenden. Vooraf was aangekondigd, dat voor een aantal genodigden en direct betrokkenen voorafgaand een ontvangst plaats zou vinden in het voormalig restaurant De Putkop aan de Leidsestraatweg in Harmelen (tegenwoordig Het Wokpaleis). Uiteindelijk bleek iedereen welkom en de schatting is dat zo’n 500 mensen de onthulling en/of de bijeenkomst hebben bijgewoond. Onder de gasten waren ook president-directeur Bert Meerstadt van NS, president-directeur van ProRail, mevrouw Marion Gout van Sinderen en de Commissaris van de Koningin van Utrecht, Roel Robbertsen aanwezig. Burgemeester Schmidt verwelkomde in zijn openingstoespraak alle belangstellenden. Prof. mr. Pieter van Vollenhoven, oud voorzitter van de Spoorwegongevallenraad en later de Raad voor de Transportveiligheid hield in zijn toespraak een gloedvol betoog over de veiligheid op het spoor en de toegenomen professionalisering van de slachtofferhulp (per 1 februari 2005 is de raad opgevolgd door de Onderzoeksraad voor Veiligheid). Ook noemde hij nog eens nadrukkelijk de beperkingen van het ATB-systeem, in het bijzonder in het lage snelheidsgebied tot 40 km. “Laat dit monument een spiegel zijn, want er moet iets veranderen op het spoor”, stelde Van Vollenhoven. Hij noemde de bijeenkomst van vandaag een spiegel die we ons voorhouden om beter met veiligheid om te gaan. Hij was bijzonder blij met de initiatieven voor een herdenking en monument. “Dit monument is een voortreffelijk initiatief. Ik hoop, dat het een spiegel voorhoudt; want het spoorsysteem is verouderd en rood-lichtpassages zoals toen, komen nog altijd voor. Daar moet iets aan veranderen”, zei Pieter van Vollenhoven. En passant noemde hij de rood-lichtpassages (STS, stoptonend sein) in het recentere verleden, zoals in Eindhoven, Barendrecht en Amsterdam en de nog altijd veel te hoge score STS’en in het (dagelijkse) treinverkeer. Van Vollenhoven oogstte applaus met zijn toespraak. Voorzitter Ed Janson van het Dorpsplatform belichtte het belang van een blijvende herinnering aan een trieste gebeurtenis. Er zijn veel nabestaanden voor wie dit moment een belangrijke fase in hun leven kan ondersteunen en mogelijk afsluiten. Daarna werd het monument onthuld met het wegnemen van een doek dat over het beeldzuiltje was gehangen. Met een bloemenhulde en een kort stiltemoment waarbij de treinen op de hoofdbaan uit respect even stil stonden werd de plechtigheid afgesloten. In het restaurant wordt nagepraat. Worden contacten gelegd, adressen uitgewisseld. Op beeldschermen worden historische journaalbeelden vertoond. Na vijftig jaar is dit grootste treinongeval in de Nederlandse geschiedenis op gepaste wijze blijvend gemarkeerd.
Ik kom in gesprek met een collega van mijn vader, de man loopt met een stok en is inmiddels 93 jaar. Hij heeft naar me gezocht, hij moest en zou me vinden. Met tranen in zijn ogen vertelt hij mij dat hij eigenlijk in de cabine van mijn vader had moeten zitten. De dienst was een paar dagen daarvoor omgezet. Ik zie Piet nog lopen met z’n sigaartje, aardige vent. Je lijkt op hem. Ik wist niet dat mijn vader die dag de dienst van een ander had overgenomen. Voor de zekerheid heb ik navraag gedaan bij mijn zussen, die bevestigen dat het inderdaad het geval was.
De treinramp is nog lang niet vergeten….
Bronnen: Edward Bary, websites en media.
Fouten
Op de platen staan de namen van de 93 dodelijke slachtoffers, waaronder de twee machinisten (Fictoor en Van der Leer). Op deze platen blijken helaas enkele fouten te staan. Roos moet zijn Roes en zijn geboortedatum moet zijn 3 februari 1922. Van de Vegt moet zijn Van der Vegt, Kroesen moet zijn Kroezen. De geboortedatum van Kwakman moet zijn 24-03-1908. Achter Zeegers moet een m (man) staan; via Google is dit in enkele seconden te vinden. De gegevens zijn overgenomen uit het officiële politierapport uit 1962, waar dus kennelijk slordigheden in staan. In het boek van Ed Janson staan dezelfde fouten en bovendien een verkeerde geboortedatum achter Fictoor. Het comité onderzoekt of de fouten op de granieten platen kunnen worden gecorrigeerd.
Voor meer foto’s, klik hier.
Harmelen 1962 - 2012
Een wens van velen ging in vervulling
Een wens van velen ging in vervulling
Bovenstaande foto’s werden op 8 januari 2012 gemaakt door Edward Bary